Spreekwoorden vertalen is een vorm van goochelen. Je stopt een dier in de hoge hoed en er komt een heel ander dier weer uit. Ons 'proefkonijn' verandert in het Engels bijvoorbeeld in een cavia. En de olifant die zich bij ons helemaal thuis voelt in een porseleinkast, wordt door de Britten omgetoverd in een stier in een porseleinwinkel ('bull in a china shop'). Wonderlijk zijn ook de avonturen van de spreekwoordelijke kikker. Het beestje voelt zich thuis in Noord-Europese kelen, maar juist in landen waar kikkers als delicatesse worden gegeten, spreken ze niet van een 'kikker in de keel'. In Frankrijk kennen ze wel 'un chat dans la gorge' ('kat in de keel').
Zo veranderen veel dieren die geëxporteerd worden naar het buitenland onderweg in een ander beest. Maar er zijn ook beesten waar ze over de grens nauwelijks raad mee weten. Het Spaans heeft een overschot aan spreekwoordelijke stieren. Onvertaalbaar. En het Nederlands heeft hele kuddes onvertaalbare koeien. Oude koeien uit de sloot halen? Een Fransman moet er niet aan denken! Waarheden als koeien zijn exclusief Nederlands, net als koeienfouten. En over koetjes en kalfjes spreken? Dat doen ze nergens. De Duitse vertaling die het dichtst in de buurt komt is 'Über Gott und die Welt reden'. Het verschil tussen Nederland en Duitsland kan nauwelijks treffender worden samengevat.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten